دادهها ارزشمندترین دارایی هر سازمان هستند. از تراکنشهای مالی گرفته تا اطلاعات مشتریان، همگی نیازمند بستری امن و پایدار برای نگهداری هستند. دیتاسنتر یا مرکز داده، همان زیرساخت حیاتی است که وظیفه میزبانی، پردازش و توزیع این اطلاعات را بر عهده دارد. البته امنیت و پایداری دیتاسنتر تنها به دیوارهای فیزیکی محدود نمیشود؛ بلکه نتیجه طراحی چندلایه مهندسی، تأسیساتی و سایبری است.
با رشد فناوریهایی مثل هوش مصنوعی و اینترنت اشیا، دیگر یک مدل واحد از دیتاسنتر پاسخگوی همه نیازها نیست و انواع دیتاسنتر با مقیاسها و کاربریهای متفاوت شکل گرفتهاند. انتخاب نوع مناسب، یکی از تصمیمات استراتژیک مدیران IT است. آیا باید سرورها را در شرکت نگه داشت یا به دیتاسنتر کولوکیشن منتقل کرد؟ کدام مدل برای شما بهصرفهتر است؟ در این مقاله از مبنا تلکام، با بررسی تخصصی انواع مرکز داده، به شما کمک میکنیم تا معماری زیرساخت کسبوکار خود را هوشمندانه انتخاب کنید.
انواع دیتاسنتر در دنیای فناوری اطلاعات
دیتاسنترها بر اساس مالکیت، تکنولوژی و ابعاد دستهبندی میشوند. شناخت دقیق این مدلها به شما در تصمیمگیری بهتر کمک میکند.
دیتاسنتر سازمانی (Enterprise Data Center)
دیتاسنترهای سازمانی، مدل سنتی و اختصاصی مراکز داده هستند. این مراکز توسط خود سازمان ساخته و مدیریت میشوند و معمولاً در محل فیزیکی شرکت (On-Premise) قرار دارند. شرکتهای بزرگ و بانکها که حساسیت امنیتی بالایی دارند، اغلب از این مدل استفاده میکنند تا بیشترین سطح کنترل عملیاتی و مدیریتی را بر دادههای خود داشته باشند. البته حتی در این مدل نیز وابستگیهایی به تأمینکنندگان برق، اینترنت و تجهیزات وجود دارد، اما مدیریت اصلی در دست تیم داخلی سازمان است. هزینه راهاندازی و نگهداری این دیتاسنترها بسیار بالاست.
دیتاسنتر کولوکیشن (Colocation Data Center)
برای بسیاری از کسبوکارها، ساخت دیتاسنتر اختصاصی با استانداردهای جهانی مانند استانداردهای Uptime Institute توجیه اقتصادی ندارد. در اینجا انواع دیتاسنتر کولوکیشن راهگشا هستند. در این مدل، شما فضا (رک یا کیج)، برق، سرمایش و پهنای باند را از یک ارائهدهنده خدمات (مانند مبنا تلکام) اجاره میکنید، اما مالکیت سرورها با خودتان است. این روش به شما اجازه میدهد بدون درگیری با چالشهای تأسیساتی (مثل ژنراتور و سیستم اطفاء حریق)، از زیرساختهای حرفهای بهرهمند شوید و تمرکز خود را روی مدیریت دادهها بگذارید.
دیتاسنتر مدیریتشده (Managed Data Center)
این مدل شباهتهایی به کولوکیشن دارد، اما با یک تفاوت کلیدی: در دیتاسنتر مدیریتشده، منابع معمولاً فیزیکی و اختصاصی هستند اما توسط شرکت سرویسدهنده تأمین و مدیریت میشوند. یعنی علاوه بر فضا و برق، سختافزار (سرور و استوریج) و مدیریت سیستمعامل نیز بر عهده ارائهدهنده است. این گزینه برای سازمانهایی مناسب است که نمیخواهند تیم فنی بزرگی استخدام کنند اما به منابع اختصاصی (نه اشتراکی) نیاز دارند.
دیتاسنتر ابری (Cloud Data Center)
در دیتاسنترهای ابری، دسترسی به منابع بهصورت کاملاً مجازیسازیشده ارائه میشود. کاربر با زیرساخت فیزیکی کاری ندارد و منابع (CPU, RAM) را به صورت سرویس (IaaS) دریافت میکند. ارائهدهندگانی مثل AWS یا سرویسهای ابری داخلی، این امکان را میدهند که در چند دقیقه سرور مجازی بسازید. مزیت اصلی این مدل، مقیاسپذیری آنی و پرداخت بر اساس مصرف است. البته کنترل کاربر در این مدل بیشتر روی لایه نرمافزار است تا سختافزار.
دیتاسنتر هیبریدی (Hybrid Data Center)
مدل هیبریدی ترکیبی از دیتاسنتر اختصاصی (یا کولوکیشن) و سرویسهای ابری است. این مدل به عنوان یک ابزار مدیریت ریسک و انطباق (Compliance) عمل میکند؛ دادههای بسیار حساس در سرورهای خصوصی میمانند و سرویسهای عمومی به ابر منتقل میشوند. این معماری انعطافپذیری بالایی در مدیریت هزینه و امنیت ایجاد میکند.
دیتاسنتر عمده و Hyperscale
دیتاسنترهای Hyperscale غولهای پردازشی هستند که برای پشتیبانی از پلتفرمهای عظیم (مثل گوگل و آمازون) طراحی شدهاند. این مراکز دارای هزاران سرور یکپارچه هستند و توانایی تأمین برق در مقیاس بسیار بالا (دهها تا صدها مگاوات) را دارند.
به گزارش رسمی و معتبر Cisco Global Cloud Index استناد میکنیم:
Hyperscale data centers are defined by their ability to scale rapidly and support massive loads, typically housing thousands of servers and utilizing streamlined, uniform architecture for efficiency.
دیتاسنترهای Hyperscale با توانایی مقیاسپذیری سریع و پشتیبانی از بارهای کاری عظیم تعریف میشوند که معمولاً میزبان هزاران سرور هستند و از معماری یکپارچه برای بهرهوری استفاده میکنند.
اجزای زیرساخت یک دیتاسنتر استاندارد
یک دیتاسنتر استاندارد مجموعهای از سیستمهای دقیق است:
- پردازش و ذخیرهسازی: سرورها و استوریجها (SAN/NAS) که هسته اصلی پردازش هستند.
- شبکه (Networking): روترها و سوئیچهایی که ترافیک داده را مدیریت میکنند.
- توزیع برق: شامل ژنراتورها و UPS برای تضمین پایداری برق بدون نوسان.
- سرمایش (Cooling): سیستمهای خنککننده دقیق برای کنترل دمای سرورها.
- مدیریت زیرساخت (DCIM): نرمافزارهای DCIM برای مانیتورینگ لحظهای دما، مصرف انرژی و ظرفیت، که جزء جداییناپذیر دیتاسنترهای مدرن هستند.
- امنیت: شامل لایههای امنیت فیزیکی و سایبری.
کدام نوع دیتاسنتر برای کسبوکار شما مناسبتر است؟
انتخاب بین انواع مرکز داده به استراتژی کسبوکار شما بستگی دارد. جدول زیر مقایسهای برای تصمیمگیری بهتر است:
| دیتاسنتر سازمانی (Enterprise) | دیتاسنتر کولوکیشن (Colocation) | دیتاسنتر ابری (Cloud) |
| هزینه اولیه (CAPEX): بسیار بالا (ساخت و تجهیز) | هزینه اولیه: متوسط (خرید سرور) | هزینه اولیه: پایین (بدون نیاز به سختافزار) |
| هزینه عملیاتی (OPEX): بالا (نگهداری و نیرو) | هزینه عملیاتی: متوسط (اجاره فضا) | هزینه عملیاتی: متغیر (بر اساس مصرف) |
| سطح کنترل: بیشترین سطح کنترل مدیریتی | سطح کنترل: کنترل کامل بر سختافزار | سطح کنترل: محدود بر سختافزار، بالا در نرمافزار |
| امنیت دادهها: مدیریت درونسازمانی | امنیت دادهها: زیرساخت امن، مدیریت با مشتری | امنیت دادهها: امنیت مشترک (Shared Responsibility) |
| مقیاسپذیری: سخت و زمانبر | مقیاسپذیری: متوسط | مقیاسپذیری: بسیار سریع و آسان |
| نیاز فنی: تیم فنی کامل و مقیم | نیاز فنی: تیم مدیریت سرور | نیاز فنی: دانش مدیریت ابری |
دیتاسنتر مبنا تلکام چه مزایایی برای سازمانها دارد؟
شرکت مبنا تلکام با سابقه طولانی در ارائه خدمات زیرساختی، دیتاسنتر اختصاصی خود را بر اساس استانداردهای روز طراحی کرده است. تمرکز ما بر ارائه سرویسهای پایدار برای کسبوکارهایی است که اینترنت ابزار کارشان است.
- زیرساخت استاندارد: استفاده از تجهیزات برندهای معتبر (Cisco, Juniper) برای تضمین کیفیت.
- پایداری بالا: طراحی افزونه (Redundant) در برق و شبکه که منجر به ارائه SLA معتبر و آپتایم بالا میشود.
- امنیت چندلایه: بهرهگیری از فایروالهای سختافزاری و پروتکلهای حفاظتی برای امنیت دادههای مشتریان.
- راهکار جامع: امکان ترکیب خدمات دیتاسنتر با اینترنت سازمانی (TD-LTE و لینکهای اختصاصی) برای ایجاد شبکه یکپارچه.
جمعبندی نهایی
انواع دیتاسنتر ستون فقرات اقتصاد دیجیتال هستند. انتخاب درست بین مدلهای ابری، کولوکیشن یا سازمانی، میتواند هزینههای شما را کاهش دهد و امنیت اطلاعاتتان را تضمین کند. اگر به دنبال فضایی امن و استاندارد برای میزبانی سرورهای خود هستید، مبنا تلکام با زیرساختهای فنی قدرتمند و تیم پشتیبانی متخصص، همراه مطمئن شما خواهد بود. برای مشاوره فنی و بازدید از دیتاسنتر، با شماره ۱۵۳۳ تماس بگیرید.
سوالات متداول درباره انواع دیتاسنتر
در ادامه به برخی از سوالات پرتکرار شما پاسخ دادهایم:
1. تفاوت اصلی دیتاسنتر کولوکیشن و مدیریتشده چیست؟
در کولوکیشن، شما مالک سختافزار هستید و مدیریت فنی سرور با خودتان است. در دیتاسنتر مدیریتشده، سختافزار و مدیریت فنی معمولاً توسط سرویسدهنده تأمین میشود.
2. آیا برای استارتاپها دیتاسنتر ابری بهتر است؟
بله، به دلیل حذف هزینههای سنگین اولیه و امکان رشد سریع منابع، دیتاسنتر ابری یا سرورهای مجازی معمولاً گزینه منطقیتری برای شروع هستند.
3. منظور از Tier در دیتاسنتر چیست؟
استاندارد Tier تعریف شده توسط Uptime Institute میزان پایداری و افزونگی دیتاسنتر را نشان میدهد. مثلاً Tier III قابلیت تعمیر همزمان (Concurrent Maintainability) دارد و برای سرویسهای حساس مناسب است.
4. هایپراسکیل چیست؟
دیتاسنترهای هایپراسکیل مراکزی با معماری یکپارچه و مقیاس بسیار عظیم (هزاران سرور) هستند که برای پردازشهای کلان (Big Data) و هوش مصنوعی استفاده میشوند.
ثبت دیدگاه