دیتاسنتر چیست و سرور چیست؟ در پاسخ به این سوال کلیدی باید گفت که سرور یک کامپیوتر بسیار قدرتمند و همیشه روشن است که وظیفه پردازش، ذخیره سازی و ارسال اطلاعات به کاربران را در شبکه بر عهده دارد ، در حالی که دیتاسنتر (مرکز داده) یک ساختمان یا تاسیسات فیزیکی به شدت امنیتی است که صدها یا هزاران سرور را در خود جای می دهد و پیش نیازهای حیاتی مانند برق اضطراری، سیستم های سرمایش و اینترنت پر سرعت را برای آن ها تامین می کند. به بیان دیگر، سرور مغز متفکر پردازش اطلاعات است و دیتاسنتر خانه امنی است که شرایط زنده ماندن این مغز را فراهم می کند.
اگر صاحب یک کسب و کار آنلاین هستید و می خواهید زیرساخت های فناوری اطلاعات خود را ارتقا دهید، درک صحیح این دو مفهوم به شما کمک می کند تا از صرف هزینه های اضافی جلوگیری کنید. برای آشنایی بیشتر با این مفاهیم، بررسی تفاوت ها و انتخاب بهترین راهکار، از شما دعوت می کنیم این مقاله جامع را از سایت مبناتلکام تا انتها مطالعه کنید.
تفاوت دیتاسنتر و سرور به زبان ساده
برای درک بهتر تفاوت این دو مفهوم، می توانیم از یک مثال ساده استفاده کنیم. فرض کنید یک شرکت بزرگ دارید؛ سرور ها دقیقا مانند کارمندان متخصص شما هستند که وظیفه انجام کارها، پاسخگویی به مشتریان و بایگانی اسناد را بر عهده دارند. اما این کارمندان برای کار کردن به یک دفتر کار مجهز، میز، سیستم تهویه مطبوع، برق و امنیت نیاز دارند. دیتاسنتر دقیقا همان ساختمان اداری مجهز است که تمام این شرایط محیطی را برای کارمندان (سرور ها) فراهم می کند.
سرور یک قطعه سخت افزاری (شامل پردازنده، رم و هارد) یا یک سیستم نرم افزاری است که به درخواست های کاربران در شبکه پاسخ می دهد. زمانی که شما وب سایتی را باز می کنید، در واقع در حال ارسال درخواست به یک سرور هستید. اما این سرور به دلیل تولید گرمای بسیار شدید و نیاز به اتصال پایدار، نمی تواند در گوشه اتاق یا دفتر کار معمولی شما قرار بگیرد. این دستگاه ها باید در محیطی قرار بگیرند که دمای آن ها به صورت مداوم کنترل شود و در صورت قطع برق شهری، ژنراتورهای صنعتی بلافاصله وارد مدار شوند. این محیط کنترل شده، همان دیتاسنتر است که از سیستم های پیشرفته برای خنک سازی و تامین انرژی استفاده می کند.
سرور چه نقشی در دیتاسنتر دارد؟
مراکز داده را می توان به عنوان یک اکوسیستم بزرگ در نظر گرفت که سرور ها نقش مغز و قلب تپنده آن را ایفا می کنند. تمام تجهیزات عظیم خنک کننده، کابل کشی های پیچیده و تدابیر امنیتی دیتاسنتر، صرفا برای این طراحی شده اند که سرور ها بتوانند بدون یک ثانیه توقف به کار خود ادامه دهند.
نقش اصلی سرور ها در این مراکز، دریافت بسته های داده، پردازش آن ها و ارسال پاسخ مناسب است. سرور ها بر اساس نرم افزارها و کانفیگ هایی که روی آن ها نصب می شود، وظایف مختلفی را بر عهده می گیرند. برای مثال، یک وب سرور (Web Server) وظیفه میزبانی از فایل های یک سایت و نمایش آن به کاربران را دارد ، در حالی که یک دیتابیس سرور (Database Server) اطلاعات حساس و پایگاه داده های کاربران را ذخیره می کند.
بدون وجود سرور ها، یک دیتاسنتر تنها یک سوله بزرگ و خالی است که سیستم های تهویه و کابل های برق در آن قرار دارند و هیچ گونه ارزش پردازشی ندارد. در واقع، الکتریسیته مصرفی در دیتاسنترها وارد سرور ها می شود، به عملیات پردازشی تبدیل می گردد و در نهایت به صورت گرما از دستگاه خارج می شود.
دیتاسنتر از چه بخش هایی تشکیل شده است؟
یک دیتاسنتر استاندارد از لایه ها و بخش های بسیار پیچیده ای تشکیل شده است تا پایداری و امنیت اطلاعات را تضمین کند. مهم ترین بخش های تشکیل دهنده آن عبارتند از:
- تجهیزات پردازشی و ذخیره سازی: این بخش شامل رک ها (قفسه های فلزی بزرگ)، سرور های فیزیکی، هارد دیسک ها (HDD و SSD) و سیستم های ذخیره سازی ابری است که داده ها در آن ها ثبت و نگهداری می شوند.
- تجهیزات شبکه و ارتباطات: روتر ها، سوئیچ ها، فایروال ها و صدها کیلومتر کابل فیبر نوری که وظیفه اتصال سرور ها به یکدیگر و به شبکه جهانی اینترنت را بر عهده دارند.
- سیستم های کنترل دما و تهویه: سرور ها در حین کار گرمای فوق العاده ای تولید می کنند. استفاده از تکنیک های علمی مانند ایجاد راهرو های سرد و گرم، پنل های هدایت هوا و چیلرهای صنعتی برای جلوگیری از ذوب شدن قطعات ضروری است.
- تامین برق بدون وقفه: وجود دستگاه های UPS بزرگ صنعتی و ژنراتورهای دیزلی برای این است که اگر برق شهری قطع شد، حتی یک میلی ثانیه نیز وقفه در کار سرور ها ایجاد نشود.
- لایه های امنیت فیزیکی: دیتاسنترها دارای چهار لایه امنیتی هستند. از دوربین های مدار بسته پیرامونی گرفته تا سیستم های بیومتریک و اسکن شبکیه چشم برای ورود به اتاق سرور، همگی برای جلوگیری از سرقت فیزیکی اطلاعات طراحی شده اند.
طبق گزارش رسمی موسسه آپتایم (Uptime Institute) دیتاسنتر های سطح چهار یا Tier IV دارای پیشرفته ترین استانداردهای جهانی و بالاترین سطح افزونگی (Redundancy) هستند. این مراکز می توانند آپتایم ۹۹.۹۹۵ درصد را در طول یک سال تضمین کنند، به طوری که خرابی هر قطعه فیزیکی یا قطع شدن کابل برق، با ورود تجهیزات جایگزین جبران شده و هیچ تاثیری بر عملکرد کل سیستم و سایت های کاربران نخواهد داشت.
چه کسب و کارهایی به سرور یا دیتاسنتر نیاز دارند؟
امروزه هر کسب و کاری که بخواهد حضوری فعال در اینترنت داشته باشد، به نوعی از خدمات سرور ها و دیتاسنترها استفاده می کند، اما مقیاس این نیاز کاملا متفاوت است:
- فروشگاه های اینترنتی و تجارت الکترونیک: سایت های فروشگاهی برای پردازش هزاران تراکنش مالی در روز، ذخیره اطلاعات محصولات و پاسخگویی سریع به مشتریان، به شدت نیازمند سرور های قدرتمند و پهنای باند بالا هستند.
- بانک ها و موسسات مالی: امنیت اطلاعات در این حوزه حیاتی است. بانک ها معمولا از دیتاسنترهای سازمانی (Enterprise) و اختصاصی خود برای ذخیره تراکنش ها و اجرای برنامه های هسته بانکی استفاده می کنند تا هیچ داده ای از سازمان خارج نشود.
- بیمارستان ها و مراکز درمانی: برای ذخیره سوابق بیماران، سیستم های نسخه نویسی آنلاین و پردازش تصاویر پزشکی سنگین، به زیرساخت های پردازشی قدرتمند متکی هستند.
- استارتاپ ها و شرکت های کوچک: این شرکت ها نیازی به اجاره یک دیتاسنتر کامل یا خرید سرور های گران قیمت ندارند. آن ها معمولا از خدمات سرور مجازی (VPS) یا هاست های اشتراکی که بخشی از یک سرور بزرگ در دیتاسنتر هستند، استفاده می کنند.
استفاده از سرور اختصاصی بهتر است یا خدمات دیتاسنتر؟
زمانی که کسب و کار شما رشد می کند و ترافیک سایت بالا می رود، باید بین دو راهی “خرید سخت افزار” یا “اجاره خدمات” یکی را انتخاب کنید. هر کدام از این روش ها مزایا و معایب خاص خود را دارند:
۱. خرید سرور و راه اندازی اتاق سرور داخلی
شما می توانید یک سرور فیزیکی بخرید و آن را در دفتر شرکت خود قرار دهید. این کار به شما مالکیت ۱۰۰ درصدی می دهد، اما نیازمند سرمایه گذاری عظیم برای خرید دستگاه ها، استخدام نیروی متخصص شبکه، راه اندازی سیستم خنک کننده و تامین برق اضطراری است. علاوه بر این، اگر حادثه ای مانند آتش سوزی در دفتر شما رخ دهد، تمام داده های شما نابود خواهد شد.
۲. خرید سرور و استفاده از کولوکیشن
در این روش، شما سرور فیزیکی را می خرید، اما به جای نگهداری آن در دفتر شرکت، دستگاه را به یک دیتاسنتر معتبر می برید و یک قفسه (رک) را اجاره می کنید. دیتاسنتر وظیفه تامین برق، اینترنت و سرمایش دستگاه شما را بر عهده می گیرد. این روش برای سازمان هایی که اصرار بر مالکیت سخت افزار دارند مناسب است، اما همچنان هزینه اولیه بالایی می طلبد.
۳. اجاره سرور اختصاصی
بهترین و مقرون به صرفه ترین راهکار برای اکثر کسب و کارهای متوسط و بزرگ، اجاره سرور اختصاصی از شرکت های هاستینگ است. در این روش، شما بدون پرداخت هزینه های سنگین خرید سخت افزار، یک سرور قدرتمند را در دیتاسنتر برای مدت مشخصی اجاره می کنید. تمام دغدغه های مربوط به تعمیرات، خرابی قطعات، مانیتورینگ و امنیت فیزیکی بر عهده شرکت ارائه دهنده است و شما تمرکز خود را تنها روی توسعه نرم افزار و کسب و کار خود قرار می دهید.
سوالات متداول در رابطه با دیتاسنتر و سرور
در آخر به سوالات شما پاسخ می دهیم
۱- آیا هر سرور داخل دیتاسنتر قرار دارد؟
خیر، الزام قطعی وجود ندارد. شما می توانید یک سرور فیزیکی را در یک اتاق کوچک در شرکت خود (اتاق سرور) راه اندازی کنید. اما این کار ریسک بالایی دارد، زیرا اتاق های سرور معمولی فاقد سیستم های پیشرفته اطفاء حریق، برق اضطراری چند لایه و امنیت فیزیکی یک دیتاسنتر استاندارد هستند و با یک نوسان برق ممکن است اطلاعات شما از بین برود.
۲- تفاوت سرور فیزیکی و سرور مجازی چیست؟
سرور فیزیکی یک دستگاه سخت افزاری واقعی و مجزا است که تمامی منابع پردازشی آن به صورت انحصاری در اختیار یک کاربر قرار می گیرد. اما سرور مجازی (VPS) زمانی ایجاد می شود که ما یک سرور فیزیکی غول پیکر را با استفاده از نرم افزارهای شبیه ساز (Hypervisor) به چندین بخش کوچک تر تقسیم کنیم. در این حالت، شما منابع مشخصی مانند رم و پردازنده را به صورت ایزوله و اختصاصی دریافت می کنید، اما در بستر یک سخت افزار مشترک با دیگران قرار دارید.
۳- آیا می توان بدون دیتاسنتر از سرور استفاده کرد؟
همان طور که اشاره شد، استفاده از سرور در محیط های خارج از دیتاسنتر امکان پذیر است، اما در دنیای واقعی و تجاری امروز، هیچ شرکتی زیر بار این ریسک نمی رود. سرور ها برای عملکرد پایدار به اینترنت با پهنای باند نامحدود، خنک سازی صنعتی و شرایط خلاء نیاز دارند. نگهداری سرور در محیط های غیر استاندارد باعث استهلاک شدید قطعات، قطعی های مکرر سایت و در نهایت کاهش اعتماد مشتریان به برند شما خواهد شد.
ثبت دیدگاه